BODRUM SANDIMA VERNAKÜLER MİMARİSİNİN MEKÂN DİZİMİ İLE ANALİZİ

Bu çalışma ile vernaküler konutların gereksinimlerinden kaynaklı olarak kullanım süreçlerinde farklı dönemlere ait mekân organizasyonundaki değişim ve gelişimin ortaya konulması amaçlanmıştır. Muğla ili, Bodrum İlçesi, Yalıkavak Mahalle sınırları içinde yer alan ve terkedilmiş bir yerleşim alanı olan Sandıma çalışma alanı olarak seçilmiştir. Geleneksel Bodrum konut tiplerini barındıran Sandıma’da tek katlı, bir buçuk katlı, musandralı ve iki katlı konut tiplerinden birer örnek seçilmiştir. Sandıma’daki yapıların çoğunun günümüzde harap durumda olması ve yapıdaki dönemsel değişikliklerin önem taşıması nedenleriyle çalışma restitüsyon projeleri üzerinden sürdürülmüştür. Çalışmada morfolojik analiz yöntemlerinden birisi olan “mekân dizilimi” tekniği kullanılmıştır. Seçilen örnek konutların mevcut restitüsyon projeleri bilgisayar ortamında Agraph programına aktarılmıştır. Örnek konutların özgün ve ek aldıktan sonraki plan şemaları genel karakteristikleri ile incelenmiştir.  Mekân dizilimi yöntemi ile bu konutların mekân sayısı, mekân derinliği, entegrasyon değerleri, temel farklılık faktörü değerleri belirlenmiştir. Elde edilen sayısal bulgular değerlendirildiğinde; farklı konut tiplerinde dönemsel değişikliklere rağmen mekânlarda yatma alanlarının sistemde en uç, en mahrem ve en son erişilen mekânlar olduğu; günlük yaşamın sürdüğü ve üretimin yapıldığı bahçe ve ayazlıkların ise en rahat erişime sahip, en entegre mekânlar olduğu görülmüştür. Üretim ve sosyal yaşam şeklinde önemli değişiklikler olmadan konutlarda belirlenen dönemsel değişikliklerin mekân diziliminde farklılık oluşturmadığı sonucuna varılmıştır.