Hemşirelerin Dijital Sağlık Teknolojilerini Benimsemesini Etkileyen Faktörlerin Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) Yöntemi ile Önceliklendirilmesi
9. Uluslararası 19. Ulusal Sağlık ve Hastane İdaresi Kongresi, Diyarbakır, Türkiye, 7 - 09 Ekim 2026, ss.84-85, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Diyarbakır
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.84-85
- İstanbul Kent Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Amaç: Sağlık hizmetlerinde dijital dönüşümün hızlanmasıyla birlikte dijital sağlık teknolojilerinin hemşirelik uygulamalarındaki kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Ancak bu teknolojilerin etkin ve sürdürülebilir biçimde kullanılabilmesi, hemşirelerin teknolojiyi benimsemesini etkileyen bireysel, teknolojik ve örgütsel faktörlerin dikkate alınmasını gerektirmektedir. Bu araştırmanın amacı, hemşirelerin dijital sağlık teknolojilerini benimsemesini etkileyen faktörlerin Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemiyle değerlendirilmesi ve bu faktörlerin göreli önem düzeylerinin belirlenerek önceliklendirilmesidir. Yöntem: Araştırma nicel araştırma yöntemine dayalı tanımlayıcı ve kesitsel olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini hastanelerde görev yapan ve kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 30 hemşire oluşturmuştur. Veriler, araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda oluşturulan demografik bilgi formu ve AHP ikili karşılaştırma anketi kullanılarak toplanmıştır. AHP kapsamında algılanan fayda, kullanım kolaylığı, dijital yetkinlik, yönetim ve kurumsal destek, güvenlik ve gizlilik ile iş yüküne etki olmak üzere altı ana kriter değerlendirilmiştir. Kriterler Saaty'nin 1-9 önem ölçeğine göre ikili olarak karşılaştırılmış; lokal ağırlıklar ve öncelik sıralamaları belirlenmiştir. Karşılaştırma matrislerinin tutarlılığı Tutarlılık Oranı (CR) kullanılarak değerlendirilmiş ve CR<0,10 kabul edilebilir tutarlılık sınırı olarak alınmıştır. Veriler SuperDecisions programında analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %70,0'ı kadın ve %70,0'ı lisans mezunu olup, %80,0'ı dijital sağlık teknolojilerini kullandığını belirtmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 29,83 yıl, meslekte ortalama çalışma süresi 7,57 yıl ve kurumda ortalama çalışma süresi 5,53 yıl olarak belirlenmiştir. AHP sonuçlarına göre ana kriterler arasında iş yüküne etki (w=0,341) en yüksek önceliğe sahip kriter olarak belirlenmiş; bunu güvenlik ve gizlilik (w=0,295), yönetim ve kurumsal destek (w=0,167), kullanım kolaylığı (w=0,098), dijital yetkinlik (w=0,059) ve algılanan fayda (w=0,040) izlemiştir. Alt kriterler kendi boyutları içerisinde değerlendirildiğinde; teknik destek (w=0,674), kolay erişim (w=0,600), iş stresini azaltması (w=0,595), eğitim ihtiyacı (w=0,582), tıbbi hata riskini azaltması (w=0,571) ve etik kaygılar (w=0,571) en yüksek önceliğe sahip alt kriterler olarak belirlenmiştir. Tüm ikili karşılaştırma matrislerinde CR değerlerinin 0,10'un altında olduğu saptanmıştır. Sonuç: Araştırma sonucunda hemşirelerin dijital sağlık teknolojilerini benimsemesinde teknolojinin iş yükü üzerindeki etkisinin en önemli kriter olduğu, güvenlik ve gizlilik ile kurumsal destek faktörlerinin de öncelikli olduğu belirlenmiştir. Bulgular, dijital sağlık teknolojilerinin başarılı biçimde uygulanmasında iş stresini ve iş yükünü azaltma, etik ve güvenli kullanım, yeterli teknik destek, kolay erişim ve eğitim gereksinimlerinin birlikte ele alınması gerektiğini göstermektedir. Sağlık kurumlarında dijital dönüşüm stratejilerinin planlanmasında hemşirelerin gereksinimlerinin ve kullanıcı deneyimlerinin dikkate alınmasının teknoloji benimsenmesini ve sürdürülebilir kullanımı destekleyebileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Analitik Hiyerarşi Süreci, dijital sağlık, hemşirelik, teknoloji benimseme, dijital dönüşüm
Aim: This study aimed to evaluate the factors affecting nurses' adoption of digital health technologies using the Analytic Hierarchy Process (AHP) and to prioritize these factors by determining their relative importance. Methods: This descriptive, cross-sectional quantitative study included 30 nurses working in hospitals and selected by convenience sampling. Data were collected using a demographic information form and an AHP pairwise comparison questionnaire developed based on the literature. Six main criteria were evaluated: perceived usefulness, ease of use, digital competence, management and organizational support, security and privacy, and impact on workload. Criteria were compared pairwise using Saaty's 1-9 scale. Local weights and priority rankings were calculated, and consistency was assessed using the Consistency Ratio (CR), with CR<0.10 accepted as consistent. Data were analyzed using SuperDecisions. Results: Of the participants, 70.0% were women, 70.0% held a bachelor's degree, and 80.0% reported using digital health technologies. The mean age was 29.83 years, mean professional experience was 7.57 years, and mean institutional tenure was 5.53 years. Impact on workload (w=0.341) ranked first among the main criteria, followed by security and privacy (w=0.295), management and organizational support (w=0.167), ease of use (w=0.098), digital competence (w=0.059), and perceived usefulness (w=0.040). The highest priority subcriteria within their respective dimensions were technical support (w=0.674), easy access (w=0.600), reducing work stress (w=0.595), training need (w=0.582), reducing medical error risk (w=0.571), and ethical concerns (w=0.571). All pairwise comparison matrices had CR values below 0.10. Conclusion: The findings indicate that the impact of digital technologies on workload is the most important factor in nurses' adoption of digital health technologies, while security, privacy, and organizational support are also prominent. Digital transformation strategies should therefore consider workload and stress reduction, ethical and secure use, accessible technical support, ease of access, and nurses' training needs together to promote sustainable technology adoption. Keywords: Analytic Hierarchy Process, digital health, nursing, technology adoption, digital transformation