Özel Gereksinimli Çocukların Düzenleme Süreçlerini Destekleyen Ebeveyn ve Aile Temelli Müdahaleler: Sistematik Bir Derleme
Sürdürülebilir Kalkınma Bağlamında Eğitimi, Okulu ve Öğretmeni Yeniden Düşünmek ESEPCongress26, Eskişehir, Türkiye, 14 - 18 Ekim 2026, ss.370-371, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Eskişehir
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.370-371
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- İstanbul Kent Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Özel gereksinimli çocukların duygu ve davranışlarını düzenleme becerileri, günlük yaşama katılım,
sosyal etkileşim ve öğrenme süreçleri açısından önemli bir gelişimsel alan oluşturmaktadır. Bu süreçte
ebeveyn ve bakımverenlerin sağladığı destek, çocuğun düzenleme becerilerinin gelişiminde önemli bir
rol üstlenmektedir. Bu sistematik derlemenin amacı, özel gereksinimli çocukların düzenleme süreçlerini
desteklemeye yönelik ebeveyn ve aile temelli müdahaleleri incelemek; müdahalelerin hedef gruplarını,
uygulama özelliklerini, ele alınan düzenleme alanlarını ve değerlendirilen çıktıları ortaya koymaktır.
Araştırma, Sistematik Derlemeler ve Meta-Analizler için Tercih Edilen Raporlama Öğeleri (PRISMA)
doğrultusunda yapılandırılmış; Web of Science ve Scopus veri tabanlarında ilgili anahtar sözcüklerle
tarama gerçekleştirilmiştir. Özel gereksinimli çocukları içeren, ebeveyn veya bakımverenin
müdahalenin aktif bir bileşeni olduğu ve duygu düzenleme, öz-düzenleme, eş-düzenleme ya da ilişkili
düzenleme süreçlerini ele alan özgün araştırmalar değerlendirilmiştir. Çalışmanın, aile temelli
düzenleme müdahalelerinin kapsamını ve ortak özelliklerini ortaya koyarak özel gereksinimli
çocukların gelişimsel ve eğitimsel desteklenmesine yönelik uygulamalara katkı sunması
amaçlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Özel gereksinimli çocuklar, ebeveyn temelli müdahale, aile temelli müdahale
Abstract
Regulation of emotions and behavior is an important developmental domain for children with special
needs, particularly in relation to participation in daily life, social interaction, and learning processes.
Parents and caregivers play an important role in supporting the development of these regulation skills.
This systematic review aims to examine parent- and family-based interventions designed to support
regulation processes in children with special needs and to identify their target populations, intervention
characteristics, regulation domains, and assessed outcomes. The review was structured in accordance
with the Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses (PRISMA) guidelines,
and searches were conducted in the Web of Science and Scopus databases using relevant keywords.
Original empirical studies involving children with special needs were considered when parents or
caregivers were active components of the intervention and the intervention addressed emotion
regulation, self-regulation, co-regulation, or related regulation processes. The review is intended to
provide an overview of the scope and common characteristics of family-based regulation interventions
and to contribute to the development of practices supporting the developmental and educational needs
of children with special needs.
Keywords: Children with special needs, parent-based intervention, family-based intervention