Altın Gıda Olarak Kuskus: Fransa’da Sömürgesel Dolaşım, Kültürel Yeniden Kodlama ve Asimetrik Tanınma

Creative Commons License

Keskin H.

Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, cilt.61, sa.3, ss.3726-3753, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, kuskusun Fransız sömürgeciliği ve sömürgecilik sonrası bağlamlardaki tarihsel dönüşümünü inceleyerek "Altın Gıda" çerçevesini geliştirmektedir. Bu kuramsal yapı, bir gıdanın gastronomik olarak değer kazanması ile o gıdayla ilişkili toplulukların gördüğü toplumsal tanınma arasındaki paradoksal eşitsizliği açıklamaktadır. Nitel doküman analizine dayanan teori geliştirici tek-vaka çalışması, kuskusun çok katmanlı mutfaksal yolculuğunu izlemektedir. Bulgular, kuskusun Fransız yemek kültürüne kolonyal egzotikleştirme, askerî- idari politik kommensallik, endüstriyel standartlaştırma ve postkolonyal göç gibi kesişen mekanizmalar aracılığıyla dâhil olduğunu göstermektedir. Ancak bu mutfaksal ana akımlaşma, Fransa'daki Mağrip kökenli toplulukların maruz kaldığı yapısal eşitsizliklerle bir arada var olmuştur. Çalışmada "Altın Gıda"; güç-asimetrik dolaşım, genişleyen değerlenme, seçici kültürel yeniden kodlama ve asimetrik tanınma olmak üzere dört ölçütle tanımlanmaktadır. Sonuç olarak araştırma, yemeğin anlamsal ve kültürel olarak benimsenmesinin, onu üreten toplulukların eşit toplumsal kabul görmesini sağlamadığını kanıtlamaktadır. Kuskusun 2020 yılındaki UNESCO tescili ise yemeğin yaşayan, müşterek bir Mağrip mirası olarak sömürgecilik sonrası yeniden eklemlenmesini temsil etmektedir.
This study examines the historical transformation of couscous in French colonial and postcolonial contexts to develop the "Golden Food" framework. This theoretical framework explains the paradoxical disparity between the gastronomic valorization of a food and the social recognition accorded to its associated communities. Using a qualitative, theory-developing historical single-case design based on document analysis, the research traces the dish’s culinary trajectory. Findings reveal that the incorporation of couscous into French food culture occurred through overlapping mechanisms: colonial exoticization, military-administrative political commensality, industrial standardization, and postcolonial migration. Crucially, this culinary mainstreaming coexisted with measurable structural inequalities affecting Maghrebi-origin populations. The study defines "Golden Food" through four criteria: power-asymmetric circulation, expanded valorization, selective cultural recoding, and asymmetric recognition. The framework demonstrates that the cultural incorporation of a food does not guarantee the equivalent social incorporation of its associated people. Finally, the 2020 UNESCO inscription illustrates the postcolonial rearticulation of couscous as shared, living Maghrebi heritage.