Parkinson hastalarında boyun kaslarına uygulanan lokal vibrasyon uygulamasının posterior denge bozukluğu üzerine etkilerinin akut olarak incelenmesi


Arş. Gör. Ayşe Yarengül TORAMAN

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon A.B.D., Türkiye

Tez Danışmanı: Sibel Aksu Yıldırım

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Parkinson hastalığı, özellikle bazal gangliondaki dopaminerjik nöron kaybı ile karakterize nörodejeneratif bir hastalıktır. Bu kayıp, özellikle postüral stabilite gibi otomatik hareketlerde ilerleyici değişikliklere neden olur. Karmaşık motor fonksiyonları, özellikle de dengeyi iyileştirmek için etkili tedavi yöntemleri henüz yeterince belirlenmiş değildir. Hastalığın ilerleyen aşamalarında ortaya çıkan postüral instabilite ve düşmeler, levodopaya zayıf bir yanıt gösterir, bu da hastaların günlük aktivitelerini tehlikeye atabilir ve fonksiyonel bağımsızlıklarını etkileyebilir. Postüral vertikal algıdaki yanlışlıklar, ayakta durma ve oturma sırasında posterior yönde eğilmeye neden olabilir; bu durum yaşla birlikte şiddetlenir ve yaşlı yetişkinleri geriye düşmeye daha yatkın hale getirir. Bu posterior yanlış algı, sonunda "retropulsiyon" olarak adlandırılır. Parkinson hastaları, postürdeki anormallikler, postüral instabilite ve dikeylik ile yataylık algısındaki görsel-uzamsal kusurlarla ilişkili olarak vertikal eksen üzerinde değişen eğimde belirtiler gösterirler. Sagittal düzlemde stabilite zorlukları gözlenir ve ileriye yönelik postüral ayarlamaların bozulmasıyla bu zorluklar artabilir. Parkinson hastalarında vücut eğikliğinin kontrolünün bozulmuş olduğu kesin olarak gösterilmiştir. Boyun kasları, özellikle suboksipital ve derin fleksör kaslar, vücudun uzayda algılanmasında ve postüral oryantasyonda önemli bir rol oynar. Parkinson hastalığına sahip bireylerde posterior denge bozukluğunu (geriye doğru denge bozukluğu) spesifik olarak değerlendiren ve boyun vibrasyon uygulamasının bu yönde etkilerini inceleyen bir çalışma mevcut değildir. Bu çalışmanın amacı, Parkinson hastalarında boyun vibrasyon uygulamasının geri yöne olan etkilerini değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda, bireylerde vibrasyon ve sham vibrasyon uygulaması öncesi ve sonrasında subjektif olarak düşme korkusu hissedip hissetmediklerini değerlendirecek; ayrıca objektif olarak posterior denge bozukluğu, posterior stabilite limitleri ve geri yönde yürüme testi ile subjektif postüral vertikal açıları akut olarak değerlendirilecektir. Lokal boyun vibrasyon uygulamasının ve sham lokal boyun vibrasyon uygulamasının; Parkinson hastaları üzerinde bu alanlarda etkisini incelemenin, bu alanda çalışan profesyonellere hem değerlendirme hem de tedavi konusunda rehberlik edebileceği düşünülmektedir. Çalışmaya dahil edilme ve dışlanma kriterlerini karşılayan pilot çalışma sonrası elde edeceğimiz örneklem büyüklüğü ile Parkinson hastalığına sahip bireyler katılacaktır. Tüm bireylerin posterior denge bozukluğu, postüral vertikal algıları, geri yürüme hızları, subjektif posterior denge bildirimleri, stabilite limitleri değerlendirilecektir.