Parkinson hastalığına sahip bireylerde servikal stabilizasyon egzersizlerinin ve servikal bölgeye vibrasyon uygulamasının motor semptomlar ve duyu profili üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon A.B.D., Türkiye
Tez Danışmanı: Nezire Köse
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışma Parkinson hastalarında servikal stabilizasyon egzersizlerinin ve servikal bölgeye lokal vibrasyon (LV) uygulamasının motor semptomlar ve duyu profili üzerindeki etkilerini ve Parkinson hastalarının duyu profili ile motor semptomlar arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla planlandı. Çalışmaya dahil edilen 30 hasta randomize olarak Vibrasyon Grubu (VG), Stabilizasyon Grubu (SG) ve Kontrol Grubu (KG) olmak üzere 3 gruba ayrıldı. KG’ye 6 hafta, haftada 1 kez fizyoterapist gözetiminde, diğer günler ev programı olacak şekilde geleneksel fizyoterapi programı uygulandı. VG’ye geleneksel fizyoterapi programına ek olarak 6 hafta, haftada 3 gün LV uygulaması yapıldı. Haftada 1 gün geldiklerinde geleneksel fizyoterapi programı ve LV uygulanırken; diğer 2 gün yalnızca LV uygulandı. SG’ye geleneksel fizyoterapi programına ek olarak 6 hafta, haftada 1 kez fizyoterapist gözetiminde diğer günler ev programı olacak şekilde servikal stabilizasyon egzersizleri (SSE) verildi. Tedavi programları her grup için ortalama 60 dk sürdü. Tüm değerlendirmeler, hastalar tedavi öncesi, tedavi sonrası ve 1 aylık takip sonrasında olmak üzere toplam 3 defa yapıldı. Çalışmada hastalık şiddeti [Hareket Bozuklukları Derneği-Birleşik Parkinson Hastalığı Derecelendirme Ölçeği (HBD-BPHDÖ)], duyu profili (eklem pozisyon hissi hatası, vibrasyon ve steregnozis duyusu), boyun eklem hareket açıklığı (EHA) (CROM3 cihazı), kas kuvvet ve enduransı (kranioservikal fleksiyon testi, solunum kas kuvveti), denge ve postüral kontrol (TecnoBody cihazı ve Fonksiyonel uzanma testi), postür (NewYork Postür Analizi, inklinometre, skolyometre) ve motor donma (yürürken donma ölçeği), fonksiyonel değerlendirmeler [Zamanlı Kalk-Yürü Testi (ZKYT), 2 Dakika Yürüme Testi (2DYT)] yapıldı. Çalışma 28 birey ile tamamlandı. Grupların sosyodemografik özellikleri ve hastalık ile ilgili bilgileri başlangıçta benzerdi (p>0,05). Tedavi sonrasında her üç grupta da hastalık semptomları, eklem pozisyon hissi, aktivasyon skoru, postüral kontrol ve denge, servikal ve torakal postür, donma, yürüme, yaşam kalitesi parametrelerinde anlamlı gelişmeler görüldü (p<0,05). Statik ve dinamik denge testi ve endurans parametreleri açısından grup içi anlamlı iyileşmenin en fazla SG’de meydana geldiği belirlendi. Geleneksel fizyoterapi programına ek olarak uygulanan LV uygulamasının, EHA, vibrasyon duyusu, performans indexi, ekspiratuar basınç parametreleri üzerinde daha etkili olduğu görüldü (p<0,05). Bireylerin hastalık semptomları, duyu profili servikal kas kuvveti, fonksiyonel uzanma testi, postür, donma, yürüme, yaşam kalitesi parametreleri incelendiğinde de gruplar arası fark çıkmadığı, uygulanan tedavi programlarının bu parametreler üzerinde benzer etki oluşturduğu belirlendi (p>0,05). Ayrıca duyu profili ile motor semptomlar arasındaki ilişki incelendiğinde de ekstansiyon yönündeki propriyosepsiyon duyusu ile aktivasyon skoru, performans indexi, 2DYT ve dual tasklı 2DYT arasında; sol üst ekstremite vibrasyon duyusu ile aktivasyon skoru arasında; Sağ üst ekstremite vibrasyon duyusu ile aktivasyon skoru, performans indexi, 2DYT ve dual tasklı 2DYT arasında pozitif yönde korelasyon; HBD-BPHDÖ III, ZKYT’nin süre ve kadans parametresi, dual tasklı ZKYT’nin süre ve kadans parametresi arasında negatif yönde korelasyon olduğu bulundu (p<0,05). Bu çalışma sonuçları bize klinikte PH’li bireylerde her üç tedavi programının da uygulanabilir, güvenilir yöntemler olduğunu gösterdi. Ayrıca motor fonksiyonları geliştirmek için SSE ön plana çıkarken; duyusal gelişim için geleneksel fizyoterapi programına ek olarak verilen LV uygulamasının daha etkin olduğu düşünüldü. Bu iki tedavi yönteminin farklı etkilerini ortaya koyarak literatüre katkı sağlandı.