Amerikan siyasal parametrelerine göre Türkiye'de siyasal partilerin sağ-sol ekseninde hizalanması


Arş. Gör. Oğuzhan MANİOĞLU

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Gedik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Ensitüsü, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi, Türkiye

Tez Danışmanı: Ozan Örmeci

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Diğer gelişmiş demokrasilerle karşılaştırıldığında, Amerika Birleşik Devletleri'nin siyasal sisteminde belirgin farklılıklar olduğu gözlemlenmektedir. Öncelikle, başka bazı partiler de siyasal hayatta var olmasına rağmen, Amerikan siyaseti oluşumundan bugüne iki büyük siyasi parti tarafından şekillendirilmektedir: Demokrat Parti (Demokratlar) ve Cumhuriyetçi Parti (Cumhuriyetçiler). Bunun yanı sıra, Amerikan siyasal sistemi, birçok Avrupalı parlamenter demokrasiden farklı olarak, Başkanlık sistemi temelinde kurgulanmıştır. Yine ABD özelinde, siyasal sistemde, üst yasama meclisine (Senato) daha fazla güç verildiği, Anayasa Mahkemesi’nin muadili olan Yüce Mahkeme'nin (Supreme Court) daha geniş yetkilere sahip olduğu ve yasama ve yürütme arasında kuvvetler ayrılığının katı bir şekilde sağlanmaya çalışıldığı görülmektedir. Diğer gelişmiş demokrasilerin aksine, Amerika Birleşik Devletleri’nde üçüncü partilerin siyasette çok az etkisi vardır; bu durum, tarihi köklere bağlı olan sıkı uygulamaların sonucudur. Bu uygulamalar, eyalet yasaları ve federal yasalar, resmi olmayan medya kısıtlamaları, “kazanan hepsini alır” ilkesiyle yapılan çoğunlukçu sisteme dayalı seçimler, aday olma şartlarından oluşmaktadır. Bu çalışmadaki ana hedef, Türkiye’den daha farklı bir siyasal geçmişi ve daha farklı toplumsal özellikleri olan Amerika Birleşik Devletleri’ndeki siyasal partilerin ve siyasi hareketlerin temel ideolojik eğilimleri ve onları ayrıştıran tartışma konularının neler olduğu belirlenerek, Amerikan siyasal parametrelerine göre Türkiye’deki siyasal partilerin sağ-sol ekseninde hizalanmasını araştırmaktır. Bu tablo meydana getirilirken, araştırma içerisinde, klasik ve modern siyasal ideolojilerin tarihçeleri ve genel özellikleri, Amerika Birleşik Devletleri’nin siyasi yapısı, siyasal parti sistemi, Amerikan siyasal partilerinin tarihçeleri ve Amerikan siyasetindeki temel ideolojik ayrışma noktaları ele alınarak incelenmiş ve elde edilen bulgular ışığında Türk siyasal sistemindeki partilere bu parametreler uyarlanarak yeni bir ölçeklendirme yapılmıştır. Araştırma kapsamında; resmi belge incelemesi (Amerikan siyasal partileri ve Türkiye’deki siyasal partilerin tüzükleri, seçim kampanyaları, internet siteleri ve çeşitli broşürleri), Amerika Birleşik Devletleri siyaseti ve siyasal partileri ile Türkiye siyaseti ve siyasal partileri hakkında kaleme alınan rapor, bilimsel kitap, makale, tez, gazete köşe yazıları ve internet raporlarının değerlendirilmesi (ikincil kaynaklara dayalı literatür taraması) ve farklı siyasal liderlerin söylemlerinin istatistiki analizi (içerik analizi ve söylem analizi) yapılarak, çalışma, birçok farklı yöntemle zenginleştirilmiş ve ortaya özgün ve kapsamlı bir araştırma konmuştur. Araştırma neticesinde, Amerikan siyasetine yön veren siyasal tartışma konularına göre Türkiye ve ABD siyasetindeki siyasal partiler düzleminde bir siyasal hizalanma gerçekleştirildiğinde, iki ülkenin farklı siyasal geçmiş ve koşullarından kaynaklanan sebeplerle, iki ülkedeki sağ ve sol partilerin her konuda uyuşmadıkları ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: ABD Siyaseti, Cumhuriyetçi Parti, Demokrat Parti, Türkiye Siyaseti, AK Parti, CHP, MHP, İyi Parti, HDP.