Sanal tarama yöntemleri ile yeni kimyasal yapılı olası Mycobacterium tuberculosis karbonik anhidraz enziminhibitörlerinin keşfi


Akdemir A. (Yürütücü)

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2025 - 2026

  • Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
  • Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
  • Başlama Tarihi: Aralık 2025
  • Bitiş Tarihi: Aralık 2026

Proje Özeti

Tüberküloz (TB) ölümcül olma potansiyeline sahip bulaşıcı bir hastalıktır. Hastalığa sebep olan Mycobacterium tuberculosis bakterisi maalesef antibiyotik tedavilere karşı direnç geliştirmektedir. Bu nedenle, yeni etki mekanizmalara sahip antibakteriyel ilaçlara ihtiyaç duyulmaktadır. Son yıllarda karbonik anhidraz (CA) enzimleri kanser, obezite, fungal ve bakteriyel enfeksiyonlarda önemli hedef proteini olarak kabul edilmiştir. Bu enzimler çok basit ve aynı anda kritik öneme sahip bir reaksiyona sahiptir. Karbondioksitten bikarbonat ve hidrojen katyonları üreterek hem karbon fiksasyon hem de asit/baz dengesinin düzenlenmesinde görev almaktadır. Bu nedenle, aksiyon potansiyeli ve biyosentetik yolaklar üzerinde önemli etkileri bulunmaktadır.

M. tuberculosis bakterisinin fizyolojisinde önemli görev yapan farklı CA enzimleri (MtCA) bulunmaktadır ve yeni nesil antibakteriyel ilaç hedefleri olarak kabul görmüştür. Bu çalışmada, kapsamlı sanal tarama yöntemleri ile milyarlarca bileşik içiren molekül kütüphaneleri farmakofor, ensemble docking ve moleküler dinamik simülasyonları ile detaylı olarak incelenecektir. Tespit edilen olası MtCA inhibitörleri daha sonra İnsanlarda yaygın yayılım gösteren hCA I ve II enzimlerine karşı olası inhibisyon açısından incelenecektir.

Çalışmalar sonucunda yüksek ilgili ve seçici MtCA inhibitör adayları belirlenmiş olması hedeflenmektedir. İlgili bileşikler için daha sonra sentez ve biyoaktivite çalışmaları içeren yeni ulusal veya uluslararası projeler kurgulanacaktır.